So sánh theo chiều ngang
Dùng kiểu hình làm bộ lọc đầu tiên khi chọn nước
Sau bảy chuyên mục đi qua từng kiểu hình, đây là cách gộp tất cả lại thành một quy trình ba bước dùng được cho bất kỳ nước nào chưa từng tìm hiểu.
#kiểu hình
So sánh theo chiều ngang
So sánh theo chiều ngang
So sánh hai nước cho đúng: chọn cái gì để so
Phần lớn tranh cãi về nước nào hơn nước nào đều bắt đầu từ một lỗi giống nhau: đem so hai thứ vốn không so được với nhau.
Nước dài theo vĩ độ
Nước dài theo trục bắc nam: một quốc gia nhiều khí hậu
Có những nước mà đầu này là sa mạc còn đầu kia là băng. Một quốc gia như vậy phải vận hành như vài quốc gia khác nhau ghép lại.
Nước dài theo vĩ độ
Vĩ độ quyết định gì: ánh sáng, mùa và đới khí hậu
Trước khi hỏi một nước nóng hay lạnh, hãy hỏi nó nằm ở vĩ độ nào. Con số đó quyết định độ dài ngày, góc mặt trời và cả nhịp sinh hoạt của cả xã hội.
Nước rất lớn và rất thưa
Đông một chỗ, trống phần còn lại: dân cư trong nước lớn
Nước rộng không có nghĩa là dân trải đều. Ở phần lớn các nước lớn, đa số người sống trên một phần rất nhỏ lãnh thổ, và chỗ nhỏ ấy luôn có lý do.
Nước rất lớn và rất thưa
Nước rất lớn: khi khoảng cách trở thành vấn đề chính sách
Ở một nước đủ rộng, khoảng cách không còn là chuyện đi lại mà thành ràng buộc chi phối mọi thứ: giá hàng, chất lượng dịch vụ công và cả cách nhà nước được tổ ch
Thành bang và nước rất nhỏ
Thành bang: khi cả một quốc gia chỉ là một thành phố
Có những nước mà đi từ biên giới này sang biên giới kia mất chưa tới một giờ. Ở quy mô đó, mọi khái niệm quen thuộc về quản trị quốc gia đều phải viết lại.
Liên bang và đơn nhất
Dạng ở giữa: phân quyền rất sâu nhưng không gọi là liên bang
Giữa liên bang và đơn nhất có một vùng xám rất đông cư dân. Tây Ban Nha, Ý và Anh Quốc đều nằm trong đó, mỗi nước theo một cách khác nhau.
Liên bang và đơn nhất
Liên bang và đơn nhất khác nhau ở đâu thật sự
Khác biệt không nằm ở tên gọi mà nằm ở một câu hỏi: quyền của cấp dưới do hiến pháp trao hay do trung ương uỷ quyền, và trung ương có rút lại được không.
Nước không giáp biển
Không giáp biển nghĩa là gì và vì sao nó tốn tiền
Khoảng 44 nước trên thế giới không có một mét bờ biển nào. Đó không phải chi tiết bản đồ mà là một khoản phí cộng vào gần như mọi thứ nước đó mua và bán.
Đảo quốc và quần đảo
Malta, Síp và Hy Lạp: ba cách làm đảo quốc
Ba nước cùng ở Địa Trung Hải, cùng trong Liên minh châu Âu, cùng dùng euro, cùng sống nhờ biển. Nhưng ba kiểu hình đảo của họ khác nhau tới mức khó so sánh trực
Đảo quốc và quần đảo
Đảo quốc: vì sao mọi thứ đắt hơn
Cùng một món hàng, ở Malta hay ở một đảo Hy Lạp thường đắt hơn ở đất liền. Lý do nằm ở cấu trúc chi phí của kiểu hình đảo quốc chứ không ở lòng tham của ai.